MIRJAM KUITENBROUWER

Vruchtbakens (Fruit topmarks), 2016
schetsontwerp voor kunstroute Hof van HolLandArt, Langs de Waal, Lent bij Nijmegen
160 x 80 x 1900 cm

locatie: voormalige boerderij Hof van Holland aan de Oosterhoutsedijk 88 te Lent, Nijmegen

Zes karakteristieke vruchten uit de tuin van Hof van Holland staan als bakens op het dak van de boerderij. Ze vormen van ver en dichtbij het herkenningspunt van deze plek. De vruchtbakens zijn een evenknie van de kribbakens langs de Waal en kunnen ronddraaien. Zo laten ze steeds een omslagpunt zien.

Het dak van de boerderij Hof van Holland en het witte puntje van de top van de voorgevel zijn het eerste wat je ziet van deze plek vanaf de dijk. Zelfs vanaf de spoorbrug bij Nijmegen is een stuk van het pannendak van de boerderij in het overweldigende groen te herkennen. De locatie is zo dichtbegroeid in dit jaargetijde dat de monumentale bomen die om de boerderij staan de oude boomgaard daarachter aan het zicht onttrekken. Op het erf staan grote wilgen, kastanjes, zilverberken, walnootbomen, hazelaars, esdoorns, lijsterbessen, vlieren, een larix en een aantal verschillende soorten laag- en hoogstam fruitbomen. Wat die bomen op het terrein verbindt is dat ze allemaal vruchtdragend zijn. Er komen walnoten vanaf, esdoornvleugeltjes, dennenappels, echte appels, kersen, vlierbessen en bijvoorbeeld pruimen.

In de nabije toekomst heeft het perceel potentie als bouwgrond, ik wil met mijn werk de aandacht op de oorspronkelijke potentie en bestemming van het erf richten door eetbare en niet eetbare soorten boomvruchten als een parade op de noklijn van het dak uit te zetten. Ze vormen samen een reeks bakens, grafische herkenningspunten, die van ver en dichtbij en in zomer en winter eruit zullen springen. De dakornamenten geven als beeld een dwarsdoorsnede van de vruchten die van het erf komen, maar ze zijn ook letterlijk getransformeerd tot een doorsnede. Telkens zijn er twee aanzichten van een vrucht vertaald naar een kruisvorm in aluminium plaat op een voetstuk, die in een wisselende combinatie van rood, zwart en wit gecoat is, en waarvan het silhouet de vrucht typerend weergeeft. In de belijning is het inwendige met de omtrek van de vruchtvorm gecombineerd, de pit met de schil. De vier kwarten refereren aan de opbouw van vrucht- en zaaddozen van planten, de kenmerkende inwendige structuur van fruit en noten, maar ook aan de kruisvorm van traditionele smeedijzeren dakornamenten en houten geveltoptekens op boerderijdaken, allemaal pronkstukken. Het is niet alleen in fruit en kruisbloemen waarin het gevierendeelde zo pregnant is, je ziet het ook terug in rivierbakens.

Aan de andere kant van de Oosterhoutsedijk ligt de nevengeul en daarachter de Waal, en daar staan op een rij langs de oever rode kribbakens. Het zijn markeringen voor de navigatie van de scheepvaart, een soort ruimtelijke monochrome spitsvormige verkeersborden. Zelfs bij hoog water steken ze ver boven het water uit. Ze bestaan uit vier driehoeken die in kruisvorm tegen elkaar gelast zijn. Soms zijn ze gecombineerd met een radarreflector die ook zo grafisch is samengesteld. De zes vruchtvormen die ik wil uitzetten op het zadeldak vormen een pendant van die markeringen aan het water. De dakornamenten staan op een voet waarop ze langzaam kunnen draaien op hun as onder invloed van de wind. De constructie is zodanig dat ze heel rustig bewegen en niet kunnen tollen. Hierdoor verandert de vlakverdeling van de vruchtbakens voortdurend.

De naam Hof van Holland is ontleend aan een herberg die een stukje verderop was gelegen aan de Oosterhoutsedijk. Een hof is van oudsher een omheinde plek, zoals een hortus conclusus, de omsloten tuin uit de middeleeuwen. Die is ontstaan om zich af te wenden van de horizon. Doordat zo’n tuin ommuurd is, ligt de nadruk op de verticale verbindingslijn tussen aarde en hemel, en niet op het horizontale blikveld. In Hof van Holland vormen de talrijke bomen de omheining van deze paradijselijke plek. Door Vroege Vogels (NPO) is hij zelfs aangeduid als tuinreservaat. Dat zegt wel wat over de rijkdom van het grondstuk. Het is de laatste nog bewaard gebleven boerderij met boomgaard in Lent. Het was geen hofstede (een monumentale pachtboerderij) maar een kleine keuterij; hier woonde een keuterboer met een gemengd bedrijf van groenten, fruit en vee onder een dak. Die diversiteit is nog steeds kenmerkend voor deze plek.

Op de terugweg van een van mijn tochten naar Lent ontdekte ik aan de overkant van de Waal de strijdlustige dakridder die op het torentje van het landhoofd van de spoorbrug bij Nijmegen staat, het kegelvormige dak is zijn rokje. Het zit vast aan hem zoals de beroemde ui-koepels op Russische kerkgebouwen. Die turende ridder staat als een icoon op het dak en hij is ook nog eens een soort baken.

Met de bakens op het dak van boerderij Hof van Holland zijn de kenmerkende aspecten van wat dit vruchtbare grondstuk te bieden heeft op een voetstuk geplaatst, veiliggesteld voor het oog en blikvanger tegelijk.

afbeeldingen:

1. overzicht van het schaalmodel 1:20, schetsontwerp voor Hof van HolLandArt

2. zes vruchtbakens op de noklijn van het dak in het schaalmodel 1:20

3. zicht op boerderij Hof van Holland vanaf de Oosterhoutsdijk ter hoogte van de Zaligestraat

4. de daklijn van boerderij Hof van Holland aan de Oosterhoutsedijk 88, gezien vanaf de dijk

5. eerste schets met zes vruchtbakens op het dak, 26 juli 2016

6. de bakens op een rij: appel, kastanje, pruim, vlier, esdoorn en walnoot

7. 3D-weergave van de achterzijde van de locatie in Google Earth

8. de achterzijde van de (voormalige) boerderij gezien vanonder de treurwilg, 15 juni 2016

9. zijgevel van de boerderij vanuit de voortuin, links een van de kastanjes, 24 juni 2016

10. model van het tweede vruchtbaken op het dak: de kastanjebolster met draaibare pit

11. het dak van de boerderij vanuit de oprit gezien, 24 juni 2016

12. model van ‘Vruchtbakens’, op schaal 1:20 is de daklengte 95 cm, in werkelijkheid 19 meter

13. de doorsnede van een vruchtbaken is in werkelijkheid 80 centimeter (in het schaalmodel 4 cm)

14. een appel in de boomgaard achter het huis, 2 augustus 2016

15. vlierbessen in de boomgaard, 2 augustus 2016

16. pruimen in de zijtuin waar ook walnoten en lijsterbessen staan, 2 augustus 2016

17. ontwerptekeningen 1:10 van de vlakken waaruit de vormen in aluminium gesneden zullen worden

18. wat takjes uit de tuin van Hof van Holland: esdoorn, larix en zilverberk, 24 juni 2016

19. twee esdoornvleugeltjes en een fotokopie van de filmposter uit 1976 van ‘Karlsson van het dak’

20. ontwerp van esdoorn en walnoot, de vruchtdoorsnede in de tekening is 8 cm, in het echt 80 cm

21. het model van ‘Vruchtbakens’ gefotografeerd vanuit de achterste daknok

22. kleurstelling walnoot: grafietzwart RAL 9011 en koraalrood RAL 3016, buis 80 cm, hoogte noot 80 cm

23. rood kribbaken met radarreflector langs de Waal bij De Oversteek, 2 augustus 2016

24. rood kribbaken uit aluminium aan de Rijnkade in Arnhem, 24 augustus 2016

25. de gereconstrueerde geharnaste ridder uit 1876 op het landhoofd van de spoorbrug in Nijmegen

26. archieffoto uit 1879 van de spoorbrug naar Lent met de ridder op het torentje van het landhoofd

27. Lent vanuit de trein, in het midden is het dak van de boerderij tussen de boomkruinen te zien

28. links van de dijk ligt over de nevengeul de Citadelbrug, ook vanuit hier is het dak goed te zien

29. een stuk van het dak tussen de boomkruinen van Hof van Holland, vanaf de dijk gezien, 15 juni 2016

30. overzicht van de zes vruchtbakens op het dak in het schaalmodel 1:20

31. de top van de voorgevel tussen het groen vanaf de dijk gezien, 15 juni 2016

links

link1: Nijmegen Waalsprong

Nijmegen Waalsprong
Kunstroute Hof van HollandArt
stemmen: https://langsdewaal.mett.nl/stemmen+kunstroute/595191.aspx?t=Vruchtbakens

Hof van Holland, Woenderskamp en Broodkorf. Nu nog braakliggende terreinen aan de zuidrand van de Waalsprong met een geweldige ligging aan de Waal. Straks het kloppende hart van De Waalsprong. Tot die tijd komt in dit gebied het kunstproject Hof van HolLandArt.  

In het gebied komen 10 grote kunstobjecten (Land Art) langs toekomstige routes. Zij vertellen bewoners, recreanten en passanten het verhaal over de landschappelijke geschiedenis, de verwachte transformatie en/of de toekomstige ontwikkelingen.
 

link2:Vimeo

VRUCHTBAKENS on Vimeo
https://vimeo.com/180558187

Mirjam Kuitenbrouwer, schetsontwerp Hof van HolLandArt, Lent
locatie: voormalige boerderij Hof van Holland aan de Oosterhoutsedijk 88 te Lent

Toelichting:
Zes karakteristieke vruchten uit de tuin van Hof van Holland staan als bakens op het dak van de boerderij. Ze vormen van ver en dichtbij het herkenningspunt van deze plek. De vruchtbakens zijn een evenknie van de kribbakens langs de Waal en kunnen ronddraaien. Zo laten ze steeds een omslagpunt zien.

Nijmegen Waalsprong
Kunstroute Hof van HollandArt

Hof van Holland, Woenderskamp en Broodkorf. Nu nog braakliggende terreinen aan de zuidrand van de Waalsprong met een geweldige ligging aan de Waal. Straks het kloppende hart van De Waalsprong. Tot die tijd komt in dit gebied het kunstproject Hof van HolLandArt.  

In het gebied komen 10 grote kunstobjecten (Land Art) langs toekomstige routes. Zij vertellen bewoners, recreanten en passanten het verhaal over de landschappelijke geschiedenis, de verwachte transformatie en/of de toekomstige ontwikkelingen.

back to previous page
back to previous page